Wojsko Polskie w Bydgoszczy w XX i XXI wieku

fragment wstępu do wystawy:

Mając na uwadze historyczne znaczenie Bydgoszczy jako ośrodka o silnych tradycjach militarnych, szczególnie w okresie II Rzeczypospolitej, kiedy to miasto pełniło istotną rolę jako zaplecze logistyczne i garnizonowe, przygotowaliśmy wystawę, która pokazuje przeszłość, jak i współczesność wojskowej obecności w Bydgoszczy i regionie, zarówno w kontekście struktur wojskowych oraz w aspekcie społeczno-kulturalnym. Pragniemy podkreślić znaczenie Pomorskiego Okręgu Wojskowego w dziejach miasta i regionu. Bydgoszcz, przez dekady będąca siedzibą dowództw, jednostek, instytucji wojskowych i szkół oficerskich, odegrała istotną rolę w systemie obronnym Rzeczypospolitej. Dziedzictwo to pozostaje żywe zarówno w pamięci mieszkańców, jak i w przestrzeni miejskiej, gdzie wśród licznych obiektów infrastruktury wciąż obecne są ślady militarnej przeszłości. Symboliczną kontynuacją tej roli jest dziś funkcjonowanie Inspektoratu Wsparcia Sił Zbrojnych, jednej z kluczowych instytucji armii, mającej swoją siedzibę właśnie w Bydgoszczy.

Wojewoda Kujawsko-Pomorski Michał Sztybel

Na wystawie „Wojsko Polskie w Bydgoszczy w XX i XXI wieku” zaprezentowano dzieje polskich żołnierzy w mieście nad Brdą od 1918 roku do czasów współczesnych. Ich historię opowiadamy przez pryzmat wydarzeń kluczowych dla kraju, regionu i Bydgoszczy oraz dziejów jednostek organizacyjnych i placówek powołanych przez wojsko. Wspominamy o wielkich dowódcach i dowodzonych przez nich oddziałach, walkach jakie toczyli o wolność Ojczyzny.

Ekspozycja udowadnia, że Bydgoszcz to ośrodek posiadający bogate tradycje militarne oraz centrum garnizonowe i logistyczne ważne dla systemu obronnego Polski. Nie zapomnieliśmy także o udziale żołnierzy w życiu społeczno-kulturalnym naszego miasta.

Obok historii wojskowej Bydgoszczy, wydarzeń, które wpływały na losy mieszkańców miasta, regionu i Polski, atutem wystawy jest wskazanie na rozwój współczesnych, nowoczesnych instytucji wojskowych w naszym mieście, na współpracę międzynarodową, która jest gwarantem zachowania pokoju i bezpieczeństwa w Polsce.

Prezentujemy walkę Bydgoszczan w szeregach wielkopolskiej armii powstańczej 1918/1919 r., pamiętne wkroczenie Wojska Polskiego do Bydgoszczy 20 i 22 stycznia 1920 r. i powrót Bydgoszczy do Macierzy, udział Bydgoszczan w wojnie polsko-bolszewickiej w latach 1919–1920/1921, garnizon wojskowy w międzywojennej Bydgoszczy, działania bojowe w czasie II wojny światowej, powstanie i funkcjonowanie Pomorskiego Okręgu Wojskowego oraz rolę dzisiejszego Wojska Polskiego i mającego siedzibę w Bydgoszczy JFTC. Na wystawie zarysowana została także sylwetka urodzonego w Bydgoszczy matematyka i kryptologa, Mariana Rejewskiego, który w 1932 r. złamał kod Enigmy.

dr Anna Nadolska

——————

• miejsce: Stary Rynek, teren przed Ratuszem, Bydgoszcz
• czas: 14–31 sierpnia 2026 r.
• opracowanie merytoryczne: dr Sławomir Sadowski (tekst), dr Anna Nadolska (scenariusz; pozyskanie, wybór i opis ilustracji)
• projekt graficzny: Katarzyna Milanowska
• korekta językowa: Martyna Kurowska
• opis ilustracji: plansza 13 – dr Arkadiusz Kaliński, plansza 16 – st. chor. sztab. Grzegorz Jakubczak, plansza 18 – sierż. Michał Jacak, plansza 19 – Mateusz Sakson
• fotografie: sierż. Michał Jacak, st. kpr. Damian Kalinowski, Grzegorz Kotlarz, Wojciech Woźniak, Mateusz Sakson, Radosława Kubiczek
• reprodukcja fotografii z zasobu MOB: Wojciech Woźniak
• współpraca: Natalia Szczerbińska, Kamil Ściesiński
• organizatorzy: Kujawsko-Pomorski Urząd Wojewódzki w Bydgoszczy, Urząd Miasta Bydgoszczy
• partner: Muzeum Okręgowe im. Leona Wyczółkowskiego w Bydgoszczy
• materiał ikonograficzny pochodzi z zasobów: Muzeum Okręgowego im. Leona Wyczółkowskiego w Bydgoszczy, Muzeum Wojsk Lądowych w Bydgoszczy, 10 Wojskowego Szpitala Klinicznego z Polikliniką SPZOZ w Bydgoszczy, Inspektoratu Wsparcia Sił Zbrojnych RP, Centrum Szkolenia Sił Połączonych NATO w Bydgoszczy/Joint Force Training Centre, 1 Pomorskiej Brygady Logistycznej im. Króla Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy, Archiwum Państwowego w Bydgoszczy, Wojewódzkiej i Miejskiej Biblioteki Publicznej im. dra Witolda Bełzy w Bydgoszczy, Narodowego Archiwum Cyfrowego, dra Arkadiusza Kalińskiego, domeny publicznej