Ustawienia
PL  EN

Odwiedź nas na:



Polecamy

wystawy i wydarzenia:





Obchody Święta 3 Maja, Bydgoszcz, 03.05.1981, foto. Stanisław Pac-Pomarnacki


Pochodzenie: Bydgoszcz
Datowanie: 03.05.1981


Bydgoszcz po wydarzeniach marcowych 1981 roku znalazła się na ustach wszystkich Polaków. Sytuacja pomiędzy stroną rządową, a rosnącą w siłę „Solidarnością” stawała się coraz bardziej napięta. Okazją do demonstracji siły dla jednej i drugiej strony były dwa majowe święta – 1 i 3 maja.

Atmosfera w mieście nad Brdą wciąż była gorąca. Na budynkach pojawiały się hasła „pomścimy Rulewskiego” oraz inne w konfrontacyjnym tonie. Na pierwszy dzień maja, w Międzynarodowy Dzień Solidarności Ludzi Pracy (od 1950 roku ustawowo wolny od pracy), jak co roku zaplanowano oficjalne państwowe obchody, na których w wielu przypadkach obecność była obowiązkowa. Pochód pierwszomajowy był dość schematycznym i niewywołującym ekscytacji mieszkańców wydarzeniem, tak więc i ten w Bydgoszczy w 1981 roku nie wzbudzał większych emocji. W przypadku drugiego majowego święta sytuacja prezentowała się całkowicie inaczej…

3 maja 1791 roku została uchwalona pierwsza w Polsce ustawa zasadnicza, która reformowała ustrój państwa i likwidowała przynoszące Rzeczypospolitej wiele problemów liberum veto. Przez lata zaborów, a także po odzyskaniu przez Polskę niepodległości w 1918 roku, dzień ustanowienia konstytucji był ważnym świętem. Wkrótce po zakończeniu II wojny światowej władze komunistyczne podjęły decyzję o zniesieniu oficjalnego charakteru rocznicy, a próby organizacji obchodów spotykały się niejednokrotnie z ostrą reakcją milicji i służb. Rozchwiane nastroje społeczne po wydarzeniach bydgoskiego marca spowodowały, że organizacji obchodów 3 maja 1981 roku nie dało się powstrzymać w żaden sposób. Rząd Edwarda Babiucha starał się wówczas przyjąć strategię próby uspokojenia społeczeństwa. Dodatkowo, korzystnie dla „Solidarności” układał się kalendarz. 3 maja 1981 roku przypadał w niedzielę, a więc w dzień wolny od pracy.

Wydarzenia z bydgoskich obchodów zostały uwiecznione przez fotografa-amatora, Stanisława Paca-Pomarnackiego. Trzy zdjęcia jego autorstwa znajdują się w zbiorach Muzeum Okręgowego im. Leona Wyczółkowskiego w Bydgoszczy. Jedno z nich prezentujemy Państwu dzisiaj. Na fotografii widzimy zebrany tłum mieszkańców w różnym wieku – od dzieci w wózkach po seniorów – zgromadzonych w centrum miasta, przy ulicy Juliana Marchlewskiego (ob. Stary Port) nad Brdą. Część zebranych trzyma w rękach transparenty. Z pozostałych dwóch zdjęć możemy dowiedzieć się, że okolice ulic Stary Port, Mostowej, Spichlernej i Grodzkiej są w całości wypełnione świętującymi i zaparkowanymi samochodami. Według szacunków tego dnia zebrało się w Bydgoszczy około 32 tys. ludzi (a więc więcej niż w Gdańsku, Szczecinie czy Łodzi).

Obchody rocznicy uchwalenia konstytucji 3 maja 1791 roku były wielkim wydarzeniem w Bydgoszczy. Pokazały siłę „Solidarności” i przywiązanie Polaków do tradycji. Liczba zebranych w centrum miasta uczestników musiała wywrzeć wielkie wrażenie na działaczach komunistycznych, wszak Bydgoszcz uchodziła wówczas za robotnicze miasto. Zdjęcia Stanisława Paca-Pomarnackiego stanowią niezwykle interesujący zbiór fotografii prezentujących miasto w latach PRL-u.

Kamil Ściesiński

 

fot. Obchody Święta 3 Maja, Bydgoszcz, 03.05.1981, foto. Stanisław Pac-Pomarnacki, fotografia, papier, 9 x 14 cm