kontrast:   czcionka: A A+ Muzeum bez barier
PL  EN

Odwiedź nas na:





Polecamy

wystawy i wydarzenia:



Drukuj

Informacje o wystawie


Stanisław Brzęczkowski (1897-1955). Grafika

Stanisław Brzęczkowski (1897-1955). Grafika

Autor: Barbara Chojnacka
Miejsce ekspozycji: Galeria Sztuki Nowoczesnej – ul. Mennica 8 na Wyspie Młyńskiej
Wystawa czynna do: 2018-04-22

Stanisław Brzęczkowski znany jest przede wszystkim jako artysta grafik, projektant grafiki użytkowej i wydawniczej, a także doświadczony poligraf i pedagog, szczególnie zasłużony dla środowiska artystycznego Bydgoszczy, regionu kujawsko-pomorskiego i Pomorza. Twórczość i działalność artysty, znana i doceniana przez współczesnych, zaistniała w sztuce polskiej międzywojnia i powojennego dziesięciolecia, zapisała się także w historii nowoczesnej i współczesnej grafiki. Nagła śmierć artysty i ograniczony dostęp do spuścizny nie sprzyjały jednak funkcjonowaniu jego twórczości w grafice polskiej.
Obszerna spuścizna artystyczna, przechowywana w bydgoskim Muzeum, którą tworzą dary samego artysty (1953) oraz rodziny (1984), uzupełniona zakupami prac dokonywanymi przez Muzeum, stała się podstawą do przygotowania w 2005 roku reprezentatywnej wystawy monograficznej. Pozwoliła także na przygotowanie pierwszej monografii artysty i katalogu zbiorów, obejmującego wszystkie podejmowane przez twórcę dziedziny – grafikę artystyczną, grafikę użytkową, rysunek i ekslibris, a na marginesie także projektowanie przestrzenne i akwarelę.
Obecna prezentacja stanowi wybór 48 dzieł graficznych, powstałych w trzech etapach życia artysty, wyodrębnionych miejscem zamieszkania i twórczością. Umowne działy wystawy: Wolne Miasto Gdańsk i Pomorze (1920-1935), Międzywojenna Bydgoszcz i pobyt w Warszawie (1935-1944) oraz  Powrót do Bydgoszczy (1945-1955) sygnalizują najważniejsze przemiany formalno-stylistyczne, tematyczne i warsztatowe w grafice Stanisława Brzęczkowskiego. Ukazują fascynację ekspresjonizmem, poszukiwania własnego stylu i odnalezienie indywidualnej drogi w latach socrealizmu. Przybliżają kreatywną osobowość artysty, eksperymentującego w zakresie graficznego warsztatu. Na ekspozycji nawiązaniem do monografii artysty jest zespół fotografii, a poszczególne kadry tworzą narracyjną opowieść o jego życiu.

W „okresie gdańskim” w twórczości Brzęczkowskiego dominowała samodzielna grafika artystyczna, nieraz ujmowana w teki i cykle, pojawiały się liczne opracowania szaty graficznej czasopism, a następnie książek. W latach 20. w twórczości artysty silnie ujawniają się tendencje ekspresjonistyczne, widoczne zarówno w grafice i rysunku. Powstawały wówczas liczne drzeworyty i akwaforty o wymowie metaforycznej np. Krzyk (1923), Śpiące miasto (1923), Tylna ulica (1925) i Sonata skrzypcowa (1929). Równocześnie w planszach z lat 20. i 30. widoczne są inspiracje sztuką ludową, wyrażające się indywidualną stylizacją i poszukiwaniami formalnymi. W zakresie tematyki pojawiały się nadmorskie pejzaże i widoki portowe, np. Akwaforty morskie (1927) oraz motywy pomorskie – pejzaż i architektura, m.in. teka Przy kościele. 8 drzeworytów z Pomorza (1923). Jednym z wątków tematycznych, przewijających się przez całą twórczość był motyw pracy, ukazywany w różnych konwencjach, często metaforycznie, np. Mężczyzna ciągnący kamień (1922/1923) oraz cykl linorytów Cztery pory roku (1934).
Bydgoski etap twórczości zdominowany został grafiką wydawniczą i drzeworytniczą ilustracją książkową, realizowaną przede wszystkim dla ZG IW „Biblioteka Polska”, np. Polskie Peregrynacje do Pragi i Karlowych Warów Mariana Szyjkowskiego (1936). W dziedzinie grafiki użytkowej, podobnie jak w Gdańsku, powstawały projekty plakatów, afiszy i różnorodnych druków okolicznościowych. Artysta coraz częściej ujmował plansze graficzne w teki i cykle, przy czym stosował różne techniki graficzne. Kontynuacją pogłębiającego się zainteresowania drzeworytem jest cykl – tryptyk Wisła (1936), a powrotem do wcześniej podejmowanych technik graficznych dwie Teki Bydgoskie, jedna w technice cliché-verre (1937), a druga w wielobarwnym linorycie (1937-1938). Odbiciem wędrówki po ziemi pomorskiej jest litograficzna Teka miast pomorskich (1936), za którą otrzymał nagrodę Miasta Bydgoszczy. Równocześnie artystę coraz silniej inspirowała literatura i historia, czego wyrazem jest nieukończona drzeworytnicza teka Faust (1938-1939), ujawniająca nieustanne odkrywanie możliwości drzeworytu. Motyw pracy, tak częsty w „okresie gdańskim”, np. praca w porcie znalazł kontynuację w akwafortowym cyklu Zakładanie linii wysokiego napięcia (1938).
W powojennym dziesięcioleciu grafika artystyczna Brzęczkowskiego coraz częściej ujmowana była w cykle tematyczne, które zastąpiły wcześniejsze teki. Jednak łącznikiem między etapami twórczości, przerwanymi wojną, była teka Wielkie Pomorze, w podtytule określona jako Druga teka miast pomorskich (1946). Jej wydźwięk był zupełnie inny niż pogodnej teki litograficznej, powstałej 10 lat wcześniej. Wykonana została w technice barwnych autooffsetów, a przedstawiła miasta polskiego Pomorza zniszczone działaniami wojennymi. Nurt tematyczny, związany z historią i tradycją, obecny od wczesnej fazy twórczości, nasilił się w latach 50. w cyklach graficznych zrealizowanych w technice drzeworytu sztorcowego. Należą do nich m.in.: ilustracje do dramatu Borys Godunow Aleksandra Puszkina (1952), cykl Na szlaku pomorskim (1953) oraz nieukończony cykl drzeworytów Romantyczność i rzeczywistość (1955), ukazujący sceny z życia Adama Mickiewicza. Kontynuację rozbudowanego toku narracji oraz bogactwa rozwiązań formalnych i warsztatowych w drzeworycie Brzęczkowskiego odnaleźć można w cyklu rycin Warsztaty kolejowe (1954). Każdy z tych zespołów rycin stanowi wyraz poszukiwania najodpowiedniejszych rozwiązań formalnych w zakresie drzeworytu do podejmowanego tematu, a równocześnie ukazuje w pełni ukształtowany, charakterystyczny dla tego czasu warsztat drzeworytniczy, wzbogacony nowymi rozwiązaniami. Istotne dla artysty poszukiwania relacji między treścią i formą a techniką ujawniają teki litograficzne – Wałbrzych (1949) i Zakłady graficzne (1951).

Barbara Chojnacka

 


Wystawa w terminie: 15 marca – 22 kwietnia 2018, Galeria Sztuki Nowoczesnej (antresola)  

 

Promocja książki Stanisław Brzęczkowski (1897-1955). Monografia. Katalog zbiorów

15 marca (czwartek), o godz. 17.00, Galeria Sztuki Nowoczesnej.

Słowo od rodziny - Bogusław Brzęczkowski (syn artysty)

Prezentacja wydawnictwa - Barbara Chojnacka

Grafik o grafiku - Franciszek Otto

Koncert w wykonaniu młodzieży z Państwowego Zespołu Szkół Muzycznych im. Artura Rubinsteina w Bydgoszczy, pod kierownictwem Marcina Gumieli, kompozytora i pedagoga

Prowadzenie: Urszula Guźlecka

Zapraszamy!

 


Dostępne galerie zdjęć:


Eksponaty (24)
Zobacz galerię
Fotoreportaż (10)
Zobacz galerię
   



Designed: Jimpenny / Programmed: FreshData