kontrast:   czcionka: A A+ Muzeum bez barier
PL  EN

Odwiedź nas na:





Polecamy

wystawy i wydarzenia:



Drukuj

Informacje o wystawie


Dzieje Pieniądza. Księstwo Warszawskie (1807-1815)

Dzieje Pieniądza. Księstwo Warszawskie (1807-1815)

Autor: Wojciech Ślusarczyk, Jarosław Kozłowski
Miejsce ekspozycji: Europejskie Centrum Pieniądza – ul. Mennica 4 na Wyspie Młyńskiej
Wystawa czynna do: 2018-04-08

„Dzieje pieniądza. Księstwo Warszawskie (1807-1815)” to kolejna już, czwarta część cyklu wystawienniczego, realizowanego przez Muzeum Okręgowe im. Leona Wyczółkowskiego w Bydgoszczy, poświęconego historii monet i banknotów. Wcześniejsze ekspozycje dotyczyły antyku, średniowiecza i 1 połowy XVII wieku. Tym razem na wystawie zaprezentowano różne systemy monetarne, funkcjonujące w Europie w 2 połowie XVIII i 1 połowie XIX wieku, ze szczególnym uwzględnieniem okresu wojen napoleońskich. Pokazano monety i banknoty francuskie, polskie, pruskie, austriackie, rosyjskie oraz monety Wolnego Miasta Gdańska. Oprócz zabytków numizmatycznych można również obejrzeć militaria – broń białą i palną, a także przedmioty codziennego użytku, takie jak elementy zastawy stołowej, zegar w stylu Empire, portmonetki i wagi oraz przykłady malarstwa i grafiki z przełomu XVIII i XIX wieku. Pozwala to poszerzyć kontekst kulturowy prezentowanych numizmatów, a przez to lepiej zrozumieć czas, w jakim funkcjonowały, pełniąc zarówno funkcje stricte pieniężne, jak i symboliczne – jako różnego rodzaju ozdoby. Edukacyjny wymiar ekspozycji dopełniają prezentacje multimedialne.

Wystawa podzielona jest na dwie części. Pierwsza, wprowadzająca w problematykę Księstwa Warszawskiego, dotyczy okresu pomiędzy I rozbiorem Polski (1772 rok), a podpisaniem pokoju w Tylży w 1807 roku. To czas tłamszenia polskiej państwowości i zarazem silnego wzrastania idei wolnościowych, pobudzonych dodatkowo wydarzeniami Rewolucji Francuskiej, która wybuchła w 1789 roku. Niestety, zryw niepodległościowy w 1794 roku – insurekcja kościuszkowska – zakończył się klęską, ale pozostawił po sobie niezwykle interesujące pierwsze polskie banknoty, prezentowane na wystawie obok francuskich asygnat i banknotów austriackich. Polskie monety w tej części wystawy reprezentują natomiast dukaty i talary Stanisława Augusta Poniatowskiego. Znajdują się one w otoczeniu monet państw zaborczych - Prus, Rosji i Austrii, co w symboliczny sposób akcentuje ideę rozbiorów.

Druga część ekspozycji dotyczy krótkiego czasu funkcjonowania Księstwa Warszawskiego (1807-1815), którego byt zainicjował pokój w Tylży, zawarty przez Cesarstwo Francuskie z Imperium Rosyjskim i Królestwem Prus 7 i 9 lipca 1807 roku. W wyniku rozmów pokojowych z ziem drugiego, trzeciego oraz częściowo pierwszego zaboru pruskiego utworzono namiastkę polskiej państwowości - Księstwo Warszawskie, formalnie niezależne, w rzeczywistości podporządkowane Cesarstwu Francuskiemu. Na jego czele stał  Fryderyk August I, książę warszawski i jednocześnie król Saksonii, będącej częścią Związku Reńskiego, znajdującego się pod protektoratem Napoleona. Władzę faktyczną sprawował francuski rezydent, urzędujący w Warszawie. Konstytucja Księstwa Warszawskiego, nadana osobiście przez Napoleona Bonapartego, wzorowana była na francuskiej i między innymi gwarantowała wolność osobistą wszystkim mieszkańcom, znosząc tym samym poddaństwo chłopów oraz zrównywała obywateli wobec prawa. Na mocy traktatów tylżyckich powstało także Wolne Miasto Gdańsk. W 1809 roku, w wyniku zwycięskiej wojny z Austrią, terytorium Księstwa Warszawskiego powiększyło się o obszar trzeciego i częściowo pierwszego zaboru austriackiego (cyrkuł zamojski). Porozumienie, zawarte w Tylży, upamiętnione zostało specjalnym medalem, prezentowanym na wystawie, z wyobrażeniem trzech paktujących władców – Napoleona Bonapartego, Aleksandra I i Fryderyka Wilhelma III. Poza monetami i niezwykle rzadkimi banknotami Księstwa Warszawskiego, a także monetami francuskimi i państw zaborczych zobaczyć także można unikatowe monety, wybite w roku 1813 w twierdzy Zamość, gdy ta oblegana była przez wojska rosyjskie. Ich emisja warunkowana była koniecznością wypłaty żołdu żołnierzom, broniącym Zamościa, a do produkcji wykorzystano między innymi srebra z miejscowej kolegiaty – lichtarze i żyrandol. Po upadku twierdzy te nieliczne, wyjątkowe numizmaty, nabrały charakteru cennej, patriotycznej pamiątki. Równie rzadkie są, pokazywane na wystawie, próbne monety Wolnego Miasta Gdańska. Wśród pozostałych zabytków zwraca uwagę kolekcja broni, a także porcelanowy, misternie zdobiony talerz z serwisu Konstancji z Radziwiłłów Czudowskiej. Romantyczne sentymenty przywołuje medalion z portretem anonimowego młodzieńca i kosmykiem włosów na odwrocie.

Krótka historia Księstwa Warszawskiego formalnie dobiegła końca 3 maja 1815 roku, w wyniku postanowień, które zapadły na kongresie wiedeńskim. Nieformalnie jednak kres jego istnienia nastąpił już w 1812 roku, po klęsce Napoleona w Rosji, gdy armia rosyjska wkroczyła na terytorium Księstwa i rozpoczęła jego okupację. Akcentem kończącym ekspozycję jest wydruk wielkoformatowy, będący kopią grafiki Jean’a-Baptisty Isabey’a, Kongres wiedeński (Congr�s de Vienne) z 1815 roku.

Główny “architekt” powolania do życia Księstwa Warszawskiego, Cesarz Francuzów Napoleon Bonaparte, po klęskach pod Lipskiem w 1813 roku i pod Waterloo w 1815 roku został internowany na brytyjskiej Wyspie Świętej Heleny na Atlantyku, gdzie zmarł w 1821 roku. Wolnościowe dążenia Polaków musiały na realizację poczekać jeszcze ponad 100 lat.

 

 

Jarosław Kozłowski

Wystawa będzie dostępna w terminie: 20 maja 2017 – 8 kwietnia 2018 roku, w Europejskim Centrum Pieniądza przy
ul. Mennica 4

Patronat medialny:


Dostępne galerie zdjęć:


Eksponaty (1)
Zobacz galerię
Fotoreportaż (15)
Zobacz galerię
   



Designed: Jimpenny / Programmed: FreshData