kontrast:   czcionka: A A+ Muzeum bez barier
PL  EN

Odwiedź nas na:



Muzeum


Polecamy

wystawy i wydarzenia:




Czystość i brud. Higiena między wielkimi wojnami (1918-1939)

Dwudziestolecie międzywojenne to specyficzny, pełen sprzeczności, okres w dziejach cywilizacji Zachodu. Cechował się on zmianami w sposobie życia – „wybuchem” wolności, odejściem od dotychczasowych norm kulturowych, politycznych i społecznych, spowodowanym koniecznością odreagowania masowej traumy I wojny światowej. Zjawiska te były możliwe dzięki postępowi technologicznemu, który przyczynił się też do znacznej poprawy standardów życia, w tym higieny osobistej i masowej. W nowej rzeczywistości pojawiły się jednak również techniczne i społeczne warunki dla powstania i funkcjonowania rządów autorytarnych, a także totalitarnych reżimów bazujących głównie na powszechnych frustracjach, podsycanych przez bezprecedensową propagandę wykorzystującą często pojęcia „czystości” i „brudu”. Zaznaczyć też trzeba, że poprawa warunków życiowych nie była powszechna.     W okresie tym istniały bowiem zarówno metropolie, w których stworzono służące do dziś rozwiązania socjalne, sanitarne, komunikacyjne i urbanistyczne („szklane domy”), jak i zapadłe wsie, których mieszkańcy żyli według dawnych reguł, rytuałów i standardów. Ponadto, z powodu zaistniałej wówczas globalizacji, w latach 1929-1933, niemal cały cywilizowany świat przeżywał wielki kryzys ekonomiczny, wpływający negatywnie na poziom życia, ewokujący obraz utraconego raju „szalonych lat dwudziestych” i stanowiący pożywkę dla frustracji przedstawicieli narodów pokonanych w 1918 r. Wreszcie czas między wielkimi wojnami nie był dwudziestoleciem nieustannego pokoju.W pierwszych jego latach toczono bowiem liczne konflikty zbrojne, będące „małymi kontynuacjami wielkiej wojny”. W latach ostatnich trwała zaś hiszpańska wojna domowa, stanowiąca poligon doświadczalny dla nowych technologii wojennych i ideologii; będąca de facto zapowiedzią końca omawianego okresu.

Każda epoka wypracowywała własny sposób pojmowania czystości i brudu, a w związku z tym także i oryginalną koncepcję higieny. Celem niniejszej konferencji jest próba udzielenia odpowiedzi na pytanie w jaki sposób do problemu higieny podchodzili ludzie w okresie dwudziestolecia międzywojennego (1918 – 1939)? Do udziału w tym, interdyscyplinarnym przedsięwzięciu zapraszamy historyków różnych specjalności, których zainteresowania dotyczą powyższego okresu, a w szczególności badaczy dziejów: medycyny, nauki, techniki, kultury oraz sztuki. Zamiarem organizatorów jest kontynuowanie tym samym cyklu konferencji naukowych poświęconych kwestii higieny na przestrzeni dziejów – od starożytności po koniec XX w.

Koszt uczestnictwa w konferencji wynosi 300 zł. (dla uczestników studiów doktoranckich 250 zł). W ramach wpisowego organizatorzy zapewniają wyżywienie oraz wydawnictwo zawierające wygłoszone referaty. Koszty noclegów uczestnicy pokrywają indywidualnie. Jednocześnie zaznacza się, że do druku będą skierowane wyłącznie teksty, które uzyskają pozytywną opinię recenzentów oraz zostaną prawidłowo przygotowane pod względem edytorskim (wymogi redakcyjne będą przekazane w kolejnym komunikacie).

 

 

Plan konferencji

21 września
9.00 - 10.45 Rejestracja uczestników 
10.45 - 11.00 Otwarcie konferencji
11.00 - 12.30 I Sesja    
- Judyta Krajewska (Warszawa), Największa pandemia XX wieku. Dyskusja na temat źródeł i globalnej śmiertelności „Hiszpanki” w wybranej literaturze światowej.
- Paweł Wysokiński, Katarzyna Świeszczak (Szczecin), „Po krótkich, lecz ciężkich cierpieniach...” – cenzura i inne przyczyny gwałtownego rozprzestrzeniania się grypy hiszpanki w latach 1918-1919.
- Magdalena Prymlewicz (Warszawa), Higiena na polskiej wsi w okresie międzywojnia w świetle Pamiętników lekarzy (1939).
- Ireneusz Ciosek (Kielce), Stan sanitarny wsi i miast województwa kieleckiego w latach 1919-1939. 
- Dariusz Piotrowicz (Działdowo), Sytuacja sanitarno-higieniczna w powiecie ciechanowskim w latach 1918-1939.            
Dyskusja - 15 minut
12.30 - 13.00 Przerwa na kawę (30 minut)
13.00 - 14.40 II Sesja   
- Emilia Kiecko (Wrocław), „Hygiena” i „higjena” miasta – o relacjach między koncepcjami urbanistycznymi przed i po 1918 r. ze względu na problematykę higieniczną.
- Agnieszka Polak, Michał Nadolny, Andrzej Wróbel (Lublin), Bezpieczeństwo i higiena pracy lubelskich robotników w okresie II Rzeczypospolitej. 
- Tomasz Kowalczyk (Siedlce), Higiena pomieszczeń koszarowych w Wojsku Polskim w okresie dwudziestolecia międzywojennego. 
- Paweł Tarkowski (Biała Podlaska), Zdrowie publiczne w koncepcji Tomasza Janiszewskiego. 
- Jerzy Krzewicki (Kielce), Zasługi Sławoja Felicjana Składkowskiego w poprawie stanu higienicznego Polski międzywojennej.
Dyskusja - 25 minut
14.40 - 15.15 Przerwa na lunch (35 minut)
15.15 - 17.00 III Sesja  
- Waldemar Barszczewski (Białystok), Tematyka prozdrowotna w prasie kobiecej w latach 1918-1939.
- Adam Dombrowski (Wrocław), Wstęp w poradnikach zdrowia wydawanych w latach 1918-1939.
- Anna Marek (Katowice), „Piękność to zdrowie, zdrowie to piękność”. Higiena ciała kobiety w 20-leciu międzywojennym.
- Agnieszka Rzepiela, Monika Urbanik (Kraków), Higiena i pielęgnacja włosów w ujęciu popularnych w dwudziestoleciu poradników  F. E. Bilza, A. Fischer-Dückelmann i J. Springer.
- Agnieszka Małek (Gdańsk), „Precz z brudem! Czystość we wszystkim!” - zalecenia higieniczne w świetle polskich poradników dla rodziców z lat 1918-1939.
Dyskusja - 30 minut
Bezpośrednio po zakończeniu III Sesji - krótki spacer po bydgoskiej starówce i zwiedzanie Muzeum Okręgowego im. Leona Wyczółkowskiego (ul. Mennica 8)
18.30 - Kolacja w „Restauracji Przystań Bydgoszcz” (Wyspa Młyńska, ul. Tamka 2)
 
22 września
9.30 - 11.00 IV Sesja    
- Magdalena Paciorek (Warszawa), Dziecko w środowisku szkolnym w opinii prasy higienicznej okresu II RP.
- Krzysztof Mucha (Łódź), Stan lokalowy, sanitarny i higieniczny szkół powszechnych w województwie łódzkim w latach 1918-1939.
- Radosław Łazarz (Wrocław), O wychowaniu czystych dzieci - Eduard Štorch i eubiotyka w I Republice Czechosłowacji.
- Mariola Małecka (Warszawa), Powstanie i działalność Państwowego Zakładu Higieny w Warszawie (1918-1939).
- Aistis Žalnora (Wilno), Rozwój nauk o odżywianiu w Wilnie w latach 1922-1939.
Dyskusja 15 minut
11.00 – 11.15 Przerwa na kawę (15 mninut)
11.15 - 13.00 V Sesja    
- Anita Napierała (Poznań), „Świat będzie należał do trzeźwych i wstrzemięźliwych”, czyli  o zgubnych skutkach nadużywania alkoholu w polskim piśmiennictwie higienicznym okresu międzywojennego.
 - Renata Paliga (Szczecin), Poszukiwania w brudzie a rozwój polskiej hematologii w dwudziestoleciu międzywojennym.
- Koch Klaus, Peter W. Gorski (Hamburg, Dinslaken), Historyczna higiena migracyjna (1918-1939). Z Polski przez Hamburg do USA.
- Marcin Szerle (Gdynia), Gdynia na drodze ku nowoczesności – sanitarne aspekty życia w mieście portowym.
- Ireneusz Jeziorski (Bielsko-Biała), „Brud jest w oku patrzącego” – o konstruowaniu obcości.
Dyskusja 30 minut
Bezpośrednio po zakończeniu V Sesji - lunch na do widzenia.
 

 

Organizator:

Collegium Medicum im. Ludwika Rydygiera w Bydgoszczy Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu

- Zakład Historii Medycyny i Pielęgniarstwa

- Katedra Higieny, Epidemiologii i Ergonomii

Współorganizatorzy:

     - Ośrodek Historii Kultury Materialnej. Instytut Archeologii i Etnologii Polskiej Akademii Nauk w Warszawie

     -  Zakład Historii Stosunków Międzynarodowych XIX i XX wieku

       (Instytut Historii i Stosunków Międzynarodowych Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego w  Bydgoszczy)

     - Zakład Historii Sztuki i Kultury

       (Instytut Historii i Stosunków Międzynarodowych Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy)

     - Zakład Humanistycznych Nauk Wydziału Farmaceutycznego     

       (Uniwersytet Medyczny im. Piastów Śląskich we Wrocławiu)

 

W przypadku pytań proszę dzwonić:

dr Wojciech Ślusarczyk, tel. 661 87 62 62

 

Zgłoszenie uczestnictwa w konferencji [PDF]

Organizatorzy:

Partner:

     

Współpraca:





Designed: Jimpenny / Programmed: FreshData